Âmir: Kadro ve kuruluş yönünden bağlı olunan kimse ile âmir olarak yetkilendirilmiş olan diğer personeli.

Astsubay: Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kadrolarının ast komuta kademelerinde subaya yardımcı olarak görevlendirilen personeli.

Birlik: Görevin yapılması için teşkil edilen ve bir emir komuta altında toplanan taktik ve idari birimleri.

İstihkak: Âmirlerin birlik veya kurumları sevk ve idarelerinde yardımcı olan ve bir kadro ile tespit edilen idari yapı.

Kıdem: Belli bir rütbeye nasıp tarihinden itibaren, o rütbede görev süreleri veya aynı nasıplılar arasında yeterlik bakımından üstünlük sırası.

Subaylar, diğer rütbeli personelin astıdır.

Astsubaylar, subayların astı diğer rütbeli personelin üstüdür.

Uzman jandarmalar, subay ve astsubayların astı, diğer rütbeli personelin üstüdür.

Uzman erbaşlar, subay, astsubay ve uzman jandarmaların astı, emsal rütbedeki sözleşmeli erbaşların ve 7179 sayılı Kanuna göre askerlik yükümlüsü olan emsal rütbedeki erbaşların üstüdür.

Devlet memurları ile rütbeli personel arasında bir astlık-üstlük ilişkisi bulunmamakla birlikte devlet memurları ile rütbeli personel arasında amir-maiyet ilişkisi vardır.

Disiplin, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinin temelidir bazı durumlarda disiplinden taviz verilebilir.

Personel görevini yerine getirirken ast-üst ve amir-maiyet ilişkisi içerisinde hareket etmekten, görev, nöbet, selamlama, kılık ve kıyafet gibi disiplinin ayrılmaz unsurlarına ilişkin mevzuat hükümlerine, disiplin kurallarına ve emirlere uymak zorundadır.

Disiplinin muhafazası, mevzuatın ve emirlerin tam ve doğru olarak bilinmesi ve uygulanması ile mümkündür.

Üst, disipline aykırı gördüğü her duruma müdahaleye, mevzuatta tanımlanan yetkilerini kullanmaya ve disiplinin yeniden tesisi için emir vermeye yetkili ve sorumludur.

Tam ve sağlam bir disiplin için, âmir ile maiyetin karşılıklı sevgi ve saygı ile birbirlerine itimat beslemeleri ve mevzuat çerçevesinde mutlak itaat anlayışı içinde hareket etmeleri şarttır.

Görevini; korku ile değil, sevgi ve üstün görev anlayışı ile icra eder. Âmirin mevzuata uygun şekilde verdiği her emri mutlak itaat anlayışıyla, bütün tahammül kuvvetini sarf ederek yapar.

Resmî veya hususi bir iş sebebiyle bir âmir veya üst ile münasebette bulunurken, her zaman mesleki usul, görgü, nezaket ve disiplin kurallarına tamamıyla uyar ve onlara karşı yüksek bir saygı gösterir.

Âmirlerin, üstlerin şeref ve haysiyetlerine dokunacak sözler söylemez, nerede olursa olsun çekiştirme, şahsiyetlerini ve makamlarını hor ve hakir görme gibi fiil ve teşebbüslerde bulunmaz.

Aldığı bir emirden dolayı âmirine mütalâada bulunmaz. Bir emri alırken veya aldıktan sonra mırıldanmaz fakat doğru bulmadığını sezdirecek hal ve harekette bulunabilir.

Âmirlerinin bilgili ve tecrübeli olduğuna, kendisi ile beraber tüm meslektaşlarına hakkaniyetle davrandığına ve haklarının korunduğuna itimat eder.

Tüm görevleri mevzuata uygun, zamanında ve eksiksiz yapar veya yaptırır, disiplini tesis ve idame eder, maiyetini yetiştirir, hal ve hareketlerini takip ve kontrol eder.

Maiyetinin sağlık, özlük ve sosyal haklarını sürekli gözetir. Moral ve motivasyonunu yüksek tutar.

Görev esnasında, maiyeti ile münasebetleri daima ciddi, görev dışındaki münasebet ve görüşmeleri ise samimi ve candan olur. Bununla beraber, itaat ve itimat hislerini bozacak tavır ve davranışlarda bulunmaz.

Astlarına karşı adil ve hakkaniyetli hareket eder. Hiçbir mazeret, hukuk ve adaletten ayrılmaya gerekçe gösterilemez.

Elde ettiği başarılar veya yaptığı üstün görevlerden dolayı, âmirinin samimi ve candan davranış veya iltifatları karşısında, disiplin ve ciddiyetini muhafaza eder.

Emirlerin, göreve ilişkin ve mevzuata uygun olması şarttır.

Ast emri; Anayasa ve mevzuat hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirilir.

Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz.

Emrin yazılı, sözlü veya sair usullerle verilme takdiri, asta aittir.

Emir, resmî veya sivil kıyafetli olarak verilebilir. Âmir, gerektiği takdirde, emir verdiği personele kendini kurum kimliği ile tanıtır.

Ödüllendirme; görevini, üstün gayret ve başarıyla, etkili ve verimli bir şekilde icra eden personeli ilerleme ve gelişmeye teşvik etmek, moral vermek ve başarılı olanları emsalleri arasında ayırt ederek, diğer personele örnek olmasını sağlamak maksadı ile yapılır.

Her âmir, maiyetindekilerin gayret ve başarılarını tarafsız bir şekilde inceleyip, ödüllendirmek için elde bulunan mevzuata göre bir hak kazanmalarına kılavuzluk eder. Âmirler, gerektiğinde daha büyük âmirlere arz ve tavsiye suretiyle, personelin hakkı olan ödülü alabilmeleri için teklifte bulunur.

Personel kendisine verilen görevi çok iyi ve tam olarak vaktinde yapmakla mükelleftir. Bu sebeple, “görevini yapmıştır, görevini vaktinde yapmıştır.” gibi ödül dağıtmak, ödüllendirmede aşırıya kaçmaktır. Bu hal; görevin ödül karşılığı olarak yapılacağı hissinin oluşmasına neden olur.

Ödüllendirmede, personelin emsalleri ile kıyaslanması esastır.

Ödüllendirilen personel sayısında aşırıya kaçılması ödülün değerini düşürmez.

Personelin kılık ve kıyafetlerinin uygun olması kendilerine, ait olduğu kuruma, mesleklerine ve topluma saygılarının bir ifadesidir.

Rütbeli personel ve erlerin görev sırasında resmî kıyafetli olması esastır.

Rütbeli personel ve erler resmî kıyafetlerini büyük bir şeref ve onur ile taşır, sahip olduğu sağlam karakter ile yüksek ahlaki ve manevi vasıflarını hissettirir.

Personelin kıyafeti temiz, ütülü ve standartlarına uygun, ayakkabıları boyalı olur.

Rütbeli personel ve erler; tanıklık veya bilirkişilik dışında, adlî yargı makam ve mercilerine çağrıldığında, tutuklu veya hükümlü iken veya görevden uzaklaştırıldıkları süre içerisinde resmî kıyafet giyebilirler.

Esas duruş, rütbeli personel ve erlerin ruhen ve bedenen olgunluk ve göreve hazırlık derecesini gösterir ve günlük görevlerin her safhasında aranır.

Âmir veya üst, astın veya astların bulunduğu yere gelir ise derhal ayağa kalkılır ve esas duruşa geçilir.

Âmir otur veya rahat komutunu vermeden esas duruş bozulmaz.

Bir üst veya âmir karşısında veya komut verildiğinde, rütbeli personel ve erler kendiliğinden esas duruşa geçer ve kımıldamaz.

Devlet memurları da esas duruşa geçer.

Selamlama her yerde ve her zaman, rütbe ve makam farkı olmadan, ciddiyet ve hürmetle el ve baş, yalnız baş, kılıç veya çeşitli teçhizat ve bayraklarla yapılır.

Astlar, üstlerden sonra selam vermek zorundadır.

Selamlamada temel kural; astın üstünü, ayrılanların kalanları, gelenlerin mevcut olanları selamlamasıdır.

Rütbece büyük kara/deniz/hava kuvvetleri mensupları ile diğer kolluk amirlerinin aynı esaslarla selamlanması köklü devlet geleneği, kurum kültürü, mesleki teamüller ve nezaket ile etik davranışın da bir gereğidir.

Meydan, bulvar ve geniş caddelerde rütbeli personel ve erler; aralık ve mesafe ne olursa olsun birbirlerini selâmlamaktan sorumludur.